از دست دادن حتی یک دندان میتواند چیزی فراتر از یک مشکل سادهی زیبایی باشد؛ بر شکل صورت، نحوهی صحبت کردن، اعتماد به نفس و حتی سلامت سایر دندانها تأثیر میگذارد. تصور کنید هنگام لبخند زدن یا غذا خوردن، جای خالی یک دندان چقدر میتواند آزاردهنده باشد. خوشبختانه دنیای دندانپزشکی امروز راهحلهای موثری برای این مشکل دارد و یکی از مهمترین و پرکاربردترین آنها پروتز دندان است.
پروتز دندانی به شما کمک میکند نه تنها زیبایی لبخندتان را دوباره به دست آورید، بلکه عملکرد طبیعی دندانها را هم بازیابی کنید. در این مقاله به زبان ساده و کاربردی توضیح میدهیم پروتز دندان چیست، چه انواعی دارد و هر کدام برای چه شرایطی مناسبتر هستند تا بتوانید بهترین تصمیم را برای سلامت و زیبایی لبخند خود بگیرید.
پروتز دندان چیست؟
وقتی یک یا چند دندان از بین میرود، جای خالی آن فقط ظاهر لبخند را تغییر نمیدهد؛ بلکه باعث مشکلاتی مثل سخت شدن غذا خوردن، تغییر فرم فک و صورت، لثههای تحلیل رفته و حتی آسیب به دندانهای سالم کناری میشود. درست مثل زمانی که در یک زنجیر، یکی از حلقهها پاره میشود و بقیه هم تحت فشار قرار میگیرند.
اینجاست که پروتز دندان وارد عمل میشود. پروتز دندانی در واقع یک وسیله یا ساختار دندانپزشکی است که جایگزین دندان از دست رفته میشود یا ظاهر و عملکرد دندانهای آسیبدیده را بازسازی میکند. این پروتزها به شما کمک میکنند تا لبخندتان را دوباره به دست آورید، بهتر غذا بخورید و سلامت دهان و دندانهایتان حفظ شود.
برای اینکه درک سادهتری داشته باشید، تصور کنید وقتی یکی از کاشیهای کف خانه میشکند، آن قسمت را با یک کاشی جدید جایگزین میکنید تا هم ظاهر خوب بماند و هم ساختار زمین آسیب نبیند؛ پروتز دندان دقیقاً همین نقش را برای دندانها ایفا میکند.
براساس نوع نیاز و وضعیت دهان، پروتزها شکلها و کاربردهای مختلفی دارند. مهمترین انواع پروتز دندانی عبارتاند از:
پروتز کامل یا دندان مصنوعی (Dentures) – مناسب برای افرادی که تمام دندانهای یک فک را از دست دادهاند. (قیمت دندان مصنوعی)
پروتز پارشیل (Partial Denture) – زمانی استفاده میشود که فقط چند دندان از بین رفته باشد.
روکش دندان (Crown) – برای پوشش دادن و محافظت از دندان آسیبدیده.
بریج یا پل دندانی (Bridge) – برای پر کردن جای خالی یک یا چند دندان بین دندانهای سالم.
ایمپلنت دندانی (Dental Implant) – یکی از مدرنترین و ماندگارترین روشهای جایگزینی دندان.
در کنار روشهای جایگزین دندان مانند ایمپلنت، بریج و پل دندانی، پروتز دندان متحرک، از مهمترین روش های جایگزین است که با توجه به ویژگی ها و هزینه های نسبتا پایینش، هوادارن خاص خودش را دارد. از این دستگاه های دندانپزشکی با نام دندان مصنوعی نیز یاد میشود که البته این برمیگردد به گذشته و اکنون بیشتر به آن ها پروتز میگویند. برای اطلاعات بیشتر مقاله پروتز دندان سایت drvanhove بخوانید.
فیلم آموزشی از پروتز دندان
انواع پروتز دندان ثابت
پروتز ثابت، همانطور که از اسمش مشخص است، بعد از نصب دیگر قابل خارج کردن توسط بیمار نیست و فقط دندانپزشک میتواند آن را جدا یا تعویض کند. این نوع پروتز برای افرادی مناسب است که میخواهند جای دندان از دست رفته را با یک روش محکم، ماندگار و شبیه دندان طبیعی پر کنند.
پروتزهای ثابت معمولاً روی دو نوع پایه قرار میگیرند: یا روی پایهی ایمپلنت و یا روی دندانهای طبیعی کنار ناحیه بیدندانی.
- پروتز ثابت متکی بر ایمپلنت
- پروتز ثابت متکی بر دندان
پروتز ثابت متکی بر ایمپلنت
در این روش پایههای کوچکی به نام ایمپلنت داخل استخوان فک قرار میگیرند و نقش ریشه دندان را دارند. سپس پروتز روی این پایهها نصب میشود. این روش میتواند جایگزین یک دندان، چند دندان یا حتی تمام دندانهای یک فک باشد.
حس و عملکرد این نوع پروتز بسیار نزدیک به دندان طبیعی است و استحکام بالایی دارد. به همین دلیل بسیاری از بیماران آن را به روشهای قدیمیتر ترجیح میدهند.
برای افرادی که همه دندانهای یک فک را از دست دادهاند، گزینهای به نام اوردنچر دندان وجود دارد که ترکیبی از ایمپلنت و پروتز متحرک است و ثبات و راحتی بسیار خوبی دارد.
برای آشنایی بیشتر با هزینههای این روش، میتوانید صفحهی هزینه ایمپلنت دندان را مشاهده کنید.
پروتز ثابت متکی بر دندان طبیعی
در این روش، دندانهای سالم اطراف ناحیه بیدندانی به عنوان پایه استفاده میشوند. پروتز روی این دندانها قرار میگیرد و جای خالی را پر میکند.
دو نوع رایج در این دسته عبارتند از:
روکش (Crown): زمانی استفاده میشود که یک دندان آسیبدیده نیاز به پوشش و تقویت داشته باشد.
بریج (Bridge): برای پر کردن جای خالی یک یا چند دندان، با کمک دندانهای مجاور.
این روش معمولاً سریعتر انجام میشود و هزینهی کمتری نسبت به ایمپلنت دارد؛ البته شرطش این است که دندانهای پایه سالم و قوی باشند.
انواع پروتز دندان متحرک
به طور کلی ما دو نوع پروتز دندان متحرک داریم:
- پروتز کامل
- پروتز پارشیل یا ناکامل
اگر همه دندان ها کشیده شده باشند، ما از پروتزهای کامل دندانی استفاده میکنیم و اگر تعدادی از دندان ها کشیده شده باشند، در کنار دندان های واقعی از پروتزهای پارشیل یا ناکامل استفاده خواهیم کرد.
پروتز کامل دندان چیست؟
خود پروتزهای کامل دندانی می توانند معمولی یا فوری باشند. یعنی در دو دسته مجزا قرار داده میشوند. پروتزهای فوری به صورت موقت استفاده میشوند و تا زمان آماده شدن پروتزهای کامل معمولی، میتوان از آن ها به عنوان جایگزین موقت دندان استفاده کرد. از لحظه کشیده شدن دندان ها تا حدود 12 هفته بعد، میتواند از پروتزهای موقت و فوری استفاده کرد.
بعد از اینکه پروتزهای معمولی دندان آماده شدند؛ پروتزهای فوری کنار گذاشته شده و دیگر مورد استفاده قرار نمیگیرند. با توجه به اینکه طی دوره بهبودی از کشیدن دندان ها، فک، و لثه ها تمایل دارند که کوچکتر یا جمع شوند، استفاده از پروتز فوری با مشکلاتی همراه خواهد بود و باید برای تنظیمات مجدد به متخصص دندانپزشکی خود چند باری مراجعه کنید.
پروتز دندان پارشیل چیست؟
پروتز ناکامل یا پارشیل، در دسته پروتزهای دندان متحرک قرار دارد و خود از اجزای مختلفی تشکیل میشود. دندان های مصنوعی جایگزین در این پروتزها، روی یک پایه پلاستیکی همرنگ لثه ها قرار میگیرند. این مجموعه توسط یک نگهدارنده فلزی در داخل دهان قرار میگیرد و موقتا فیکس میشود. اگر میخواهید پروتز دندان ارزان داشته باشید میتوانید روی پارشیل ها حساب باز کنید.
زمانی که هنوز چند دندان طبیعی در فکین بالا و پایین وجود داشته باشند ما معمولا از این پروتزها به عنوان جایگزین سایر دندان های از دست رفته استفاده میکنیم. یک پروتز دندان ناکامل نه تنها فضای خالی ایجاد شده توسط دندان های از دست رفته را پر می کند، بلکه از تغییر موقعیت دندان دیگر جلوگیری می کند.
هزینه پروتز دندان چقدر است؟
هزینه پروتز دندان به نوع لابراتوار سازنده و هزینه های کلینیک دندانپزشکی دارد و متغیر است. اما اگر آن ها توسط یک متخصص ساخته شوند تعرفه پروتز دندان میتواند به مراتب بیشتر شود. برای اینکه قیمت دقیق دندان مصنوعی و پروتز دستتان بیاید حتما با کلینیک دندانپزشکی ایده آل از بهترین کلینیک های تهران تماس بگیرید.
آیا بیمه هزینه پروتز دندان را پوشش می دهد؟
بیشتر ارائه دهندگان بیمه دندانپزشکی بخشی از هزینه پروتز دندان را پوشش می دهند. با این حال ، با شرکت بیمه خود تماس بگیرید تا ببینید شرایطشان برای تحت پوشش قرار دادن پروتز شما چیست. اما با توجه به وضعیت نابسامان بیمه های کشور بهتر است قیمت دندان مصنوعی را از جیب خود بپردازید زیرا هزینه های آن آنچنان بالا نیست و از عهده همه بر می آید.
پروتز دندان چگونه ساخته میشود؟
روند ساخت و آماده شدن دندان مصنوعی میتواند چند هفته طول بکشد و شما شاید لازم باشد چند جلسه برای اینکار به مطب دنداپزشک یا متخصص پروتز دندان خود مراجعه کنید. بر همین اساس، روند آماده سازی این دستگاه های دندانپزشکی چند مرحله خواهد بود:
- مرحله اول ارزیابی فک های بالا و پایین شما است. دندانپزشک موقعیت فک ها، هماهنگی و میزان فاصله بین آن ها را اندازه گیری میکند و به نوعی قالبگیری انجام میشود.
- بر اساس قالب گرفته شده از لثه ها و فک های شما، با کمک مواد مخصوص موم مانند و شکل پذیری مثل پلاستیک، پروتزهای دندانی ساخته میشوند.
- پروتز ها آماده جاگذاری و نصب میشوند.
- تنظیمات لازم جهت راحتی و آسایش بهتر نیز بعدها انجام میشود.
تجربه پروتز دندانی چگونه است؟
احساس و تجربه دندان های جدید ممکن است برای چند هفته کمی عجیب و غریب باشد تا اینکه عضلات گونه و همچنین زبان یاد بگیرند که چگونه با آن ها کنار بیایند. تا چند روز بعد از استفاده ممکن است لثه ها کمی تحریک شوند و تولید بزاق دهان نیز افزایش یابد. اما همه این ها تا زمانی است که شما به طور کامل به پروتزها و دندان های مصنوعی جدید خود عادت کنید.
(محتوای پیشنهادی: لمینت دندان چیست؟)
آیا پروتز دندانی غیرطبیعی است؟
دندانسازان و دندانپزشکان متخصص در پروتز، تمام تلاش خود را میکنند که پروتزها را به عنوان جانشین شایسته ای برای دندان های طبیعی شما بسازند. اگر نگاهی به آن ها بی اندازید خودتان متوجه میشوید که ظاهر آن ها چندان هم غیرطبیعی نیست و حتی طرح لبخند شما را هم زیباتر میکنند.
آیا غذا خوردن با پروتز دندانی سخت است؟
- غذا خوردن با این دندان های جدید در ابتدای امر، کمی دشوار خواهد بود. ممکن است چند هفته طول بکشد تا بتوانید به درستی و بدون مشکل با آن ها غذا بخورید. به همین دلیل شما باید تا چند هفته سعی کنید بیشتر غذاهای نرم و قطعه قطعه شده بخورید.
- مواد غذایی را با هر دو طرف دندان های خود بجوید. بعد از مدتی میتوانید غذاهای جامد هم بخورید اما سعی کنیدکه غذاهای سفت و سخت نخورید. زیرا به لثه های شما ممکن است آسیب وارد شود.
- و از خوردن غذاهایی که بسیار چسبناک یا سخت هستند خودداری کنید.
- همچنین هنگام استفاده از پروتز دندان باید از جویدن آدامس خودداری کنید.
- هنگام استفاده از پروتز به این نکته توجه کنید که نباید از مسواک استفاده کنید.
آیا پروتزهای دندانی روی صحبت کردن من تاثیر میگذارند؟
بعد از قرار دادن پروتزها روی لثه ها ممکن است در تلفظ برخی از کلمات دچار مشکل شوید. اگر چنین شد؛ سعی کنید با تمرین و تکرار، آواز خواندن یا صحبت کردن با دیگران، تلاش کنید تکلم خود را بهبود ببخشید. با گذشت چند روز به راحتی میتوانید با پروتزهای جدید خود صحبت کنبد.
گاهی اوقات ممکن است وقتی می خندید، سرفه می کنید یا لبخند می زنید، پروتز دندان لغزیده یا کمی جابجا شود که این طبیعی است و جای نگرنی وجود ندارد. اما به راحتیِ یک فشار با کمک زبان، دوباره میتوانید پروتز را به سر جای خودش برگردانید.
آیا هر روز و 24 ساعته باید از پروتز دندان استفاده کرد؟
دندانپزشک یا متخصص پروتز به شما نحوه استفاده از پروتز را آموزش خواهد داد و به شما خواهد گفت چه وقت باید از آن ها استفاده کنید. اما در چند روز اول بعد از آماده شدن پروتزها، شما باید همیشه حتی موقع خواب آن ها را در دهان خود تحمل کنید تا متوجه وجود مشکلات احتمالی آن ها شوید. اما بعد از اینکه متوجه شدید با آن ها راحتید میتوانید شب ها قبل از خواب پروتز را دربیاورید تا لثه ها استراحت کنند. صبح که شد مجددا میتوانید از آن ها استفاده کنید.
چه موقع باید از چسب پروتز دندان استفاده کنم؟
چسب پروتز یا چسب دندان مصنوعی در شرایط زیر مورد استفاده قرار میگیرد:
- برای افزایش حس رضایتمندی استفاده کننده از پروتز: چسب ها باعث افزایش پایداری، قدرت جویدن و احساس آرامش در فرد می شوند.
- برای کمک به افرادی که با خشکی دهان به هر شکل مواجهند: دهان خشک فضای مناسبی برای پروتزها نیست و باعث ایجاد حساسیت لثه میشوند. برای مثال وقتی سرما میخورید میتوانید از این چسب ها استفاده کنید. افرادی که دارای معلولیت عصبی از جمله سکته مغزی هستند و افراد مسن نیز میتوانند از چسب دندان مصنوعی استفاده کنند.
- برای ایجاد ثبات و امنیت بیشتر روی عضلات صورت در افرادی که نیاز به استفاده تخصیی از دندان دارند. مانند سخنرانان عمومی یا نوازندگان.
در چه مواقعی نباید چسب دندان مصنوعی استفاده کرد؟
در برخی شرایط و موارد نباید از چسب پروتز دندان استفاده کرد. برخی از این شرایط عبارتند از:
- در افرادی که پروتز دندان ثابت گذاشته اند نباید از این چسب ها استفاده کرد.
- اگر برای مدت طولانی است که دندانپزشک لثه ها و پروتزهای شما را ارزیابی نکرده است.
- هنگامی نمیتوام به درستی به بهداشت دهان و دندان خود رسیدگی کرد.
- اگر در طولانی مدت و بیش از اندازه از این چسب ها استفاده شده است.
- هنگامی که هرگونه حساسیت شناخته شده ای در رابطه با مواد و چسب پروتز وجود داشته باشد.
چگونه باید از چسب دندان مصنوعی استفاده کرد؟
در رابطه با استفاده از این چسب ها به موارد و نکات زیر توجه کنید:
- در ابتدا از حداقل میزان چسب استفاده کنید و اگر لازم بود چسب بیشتری استفاده کنید.
- چسب را به صورت مساوی روی سطح پروتز بریزید.
- همیشه چسب را روی یک پروتز کاملاً تمیز و شسته شده بمالید.
- به یاد داشته باشید که چسب ها با یک دندان مصنوعی مناسب کار می کنند بنابراین حتما برای گرفتن پروتز به یک متخصص و کلینیک خوب مراجعه کنید.
آیا گزینه های دیگری برای جایگزینی دندان از دست رفته وجود دارد؟
پاسخ به این سوال مثبت و “بله” است. ایمپلنت ها و بریج های دندانی از بهترین و کاربردی ترین روش های جایگزین دندان هستند. هرچند که به نسبت هزینه پروتز دندان، هزینه ایمپلنت دندان بالاتر است، اما به شدت زیبا، مستحکم و مشابه دندان های طبیعی شما هستند.
از میان تمام روش های جایگزین دندان، ایمپلنت بهتر است اگر توانایی مالی آن را دارید و میخواهید برای همیشه یک دندان فوق العاده داشته باشید بهتر است که ایمپلنت بکارید.
از کجا پروتز دندان ارزان بخرم؟
قیمت پروتز دندان کلا ارزان و پایین است. اما اگر دوست دارید هزینه ها را پایینتر بیاورید اما همچنان پروتز باکیفیت داشته باشید میتوانید با کلینیک فوق تخصصی دندانپزشکی ایده آل تماس بگیرید یا به صورت حضوری مراجعه کنید تا با بهترین پروتزهای دندانی آشنا شده و صاحب یک نمونه پروتز دندان متحرک یا ثابت شوید.
